Oedeem en Oncologie

 

Oedeemfysiotherapie

De oedeemfysiotherapeut is gespecialiseerd in het herkennen, diagnosticeren, behandelen en begeleiden van cliënten met aanwezig oedeem of kans hebben op oedeem. Dit oedeem kan zijn oorzaak vinden in afwijkingen, beschadigingen of ziekten in het lymfecirculatiesysteem, het bloedcirculatiesysteem en/of de hartfunctie. 

Cliënten die als gevolg van een oncologische aandoening of medisch ingrijpen oedeemklachten ontwikkelen vormen de meest specifieke doelgroep van de oedeemfysiotherapeut. Het zichtbare oedeem vormt meestal de belangrijkste indicatie voor de oedeemfysiotherapeut. 

Primair lymfoedeem kan een ernstige aandoening zijn en heeft zijn oorzaak in de aanleg van de lymfevaten. Secundair lymfoedeem is vaak het gevolg van de chirurgische ingreep bij oncologische aandoeningen. 

Eén op de acht vrouwen krijgt borstkanker. Bij de behandeling kan het nodig zijn de okselklieren te verwijderen en/of chemotherapie te krijgen en/of bestraling te krijgen. Al deze facetten hebben hun invloed op de lymfesystemen. Dit zelfde geldt bij oncologische ingrepen waarbij de liesklieren of halsklieren betrokken zijn.

De behandelingsmogelijkheden van de oedeemfysiotherapeut zijn:

  1. Manuele lymfedrainage (MLD): Een massage techniek ter stimulering van de afvoer van lymfe.
  2. Oedeemhandgrepen en littekenbehandeling volgens Willie Fourie.
  3. Oefentherapie: Therapie gericht op mobiliteit, kracht, stimuleren van niet aangedane lymfevaten, spierpomp functie stimulering en conditie training.
  4. Compressietherapie: Wanneer de toename van het oedeem significant is, zal zwachtelen ingezet worden. Deze zwachteltechnieken zijn de enige wetenschappelijk aangetoonde effectieve manier om oedeem te reduceren.
  5. Ter ondersteuning van de compressietherapie kan een lymfpress ingezet worden.
  6. Om de compressie te consolideren wordt, indien nodig, een Therapeutisch Elastische Kous (TEK) aangemeten en geleverd.
  7. Ademtherapie: Specifieke ademhalingsoefeningen zijn een stimulans voor de afvoer van lymfevocht.
  8. Voorlichting: Over de behandeling en de gevolgen van de behandeling, huidverzorging, voeding, preventie van oedeem en zelfmanagement.
  9. Lymftaping: Een specifieke tape die de circulatie in de huid kan verbeteren en de lymfeafvoer kan bevorderen. Tevens kan deze tape ingezet worden ter mobilisering van huid en littekens.

Oncologie-fysiotherapie

Oncologiefysiotherapie is een specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. Deze speciale therapie richt zich op mensen die met kanker te maken krijgen. Om patiënten deskundig te begeleiden in alle fases van de ziekte.
De oncologiefysiotherapeut richt zich op het behandelen van bewegingsproblemen door de kanker zelf of ten gevolge van de medische behandeling van de kanker. Voorbeelden van problemen zijn:

  • pijn
  • spanningsklachten
  • stug littekenweefsel
  • huidveranderingen
  • stijfheid van gewrichten en spieren
  • lymfoedeem
  • spierzwakte
  • conditieverlies
  • vermoeidheid.

Deskundigheid

Naast de fysieke klachten die kunnen optreden tijdens het doormaken van de ziekte spelen ook psychische en sociale factoren een rol. De oncologiefysiotherapeut maakt deze factoren bespreekbaar. Zij biedt een luisterend oor en coacht de mensen op dit vlak. Indien verdere psychische begeleiding nodig is dan vind doorverwijzing plaats naar bijvoorbeeld het Helen Dowling Instituut. Zie www.hdi.nl

De oncologiefysiotherapeut kan worden ingezet in alle fasen van de kanker.

Het betreft de verschillende fasen:

  • curatieve fase. Alles is gericht op het bestrijden en genezen van kanker. De oncologiefysiotherapeut kan in deze fase helpen bij het beperken en bestrijden van conditieverlies en het verlichten van spanningsklachten.
  • herstel fase. Hier gaat het om herwinnen van de beweeglijkheid, kwaliteit van leven en herwinnen van controle over activiteiten van het dagelijkse leven. De oncologiefysiotherapeut kan helpen met een trainingsprogramma om de conditie te verbeteren en adviseren bij het hervatten van werk en sport.
  • palliatieve fase. Deze fase begint op het moment dat de patiënt te horen krijgt dat genezing niet meer mogelijk is en de behandeling ook niet meer op genezing wordt gericht. Deze fase kan weken, maanden maar soms ook jaren duren. De kwaliteit van leven en de wens van de patiënt staat in deze fase centraal! De oncologiefysiotherapeut kan helpen om zolang mogelijk een actief leven te leiden.